دانشگاه شاهد دوفصلنامه مطالعات اسلامی آسیب های اجتماعی 2676-6612 2 2 2021 02 19 Capacities and implications of Islamic teachings Dealing with the social harm of addiction ظرفیت‌ها و دلالت‌های آموزه‌های اسلامی در مقابله با آسیب اجتماعی اعتیاد 153 162 3728 FA میثم آقداغی استادیار پژوهشی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، تهران، ایران Journal Article 2020 11 25 Drug addiction and abuse is one of the most important social harms in our country, which is very worrying due to its increasing scope, depth of impact and adverse consequences, and along with the issue of divorce, it is mentioned as the most important social harms and problems in the country. So far, many efforts have been made by scholars of behavioral sciences and social sciences to explain and analyze this issue, but less attention has been paid to the capacities and implications of Islamic teachings in both theoretical and practical fields. The capacities of Islamic teachings can help to develop programs to counter the Islamic approach and in accordance with the indigenous needs of our country. Countering drug addiction and abuse must be done on both supply (production, distribution and sale) of drugs and demand (purchase and abuse). On the supply side, Islamic teachings can help set deterrents as well as eliminate the motives of drug trafficking. Demand for addiction and drugs on the demand side includes three stages: prevention, treatment, and cure. In the prevention phase, both insightful teachings (such as looking at the world and philosophy of life, etc.) and moral and behavioral teachings (such as patience and self-control in the face of difficulties and control of desires, etc.) in reducing the tendency and abuse Drugs are effective. In the treatment phase, Islamic teachings can reduce the spiritual vacuum in sufferers, by giving hope and strengthening the individual's will (for example, using prayers, supplications and appeals to the Imams) to complete the treatment cycle and reduce the rate of return and stability. Help the improved person as much as possible. Unfortunately, little attention has been paid to the healing process, especially in those around the injured person, but it seems that the use of Islamic teachings and the use of religious experts in all three stages of prevention, treatment, and healing are useful and necessary. اعتیاد و سوءمصرف مواد مخدر یکی از آسیب‌های اجتماعی مهم در کشور ما است که به دلیل گستره فزاینده، عمق تأثیر و پیامدهای سوء آن بسیار نگران‌کننده بوده و از آن در کنار مسئله طلاق، به‌عنوان مهم‌ترین آسیب‌ها و معضلات اجتماعی حال حاضر کشور یاد می‌شود. تاکنون تلاش‌های بسیاری توسط دانش‌پژوهان علوم رفتاری و علوم اجتماعی جهت تبیین و تحلیل این مسئله صورت گرفته اما به ظرفیت‌ها و دلالت‌های آموزه‌های اسلامی در هر دو ساحت نظری و عملی کمتر پرداخته شده است.‌ توجه پژوهشگران و دست‌اندرکاران عرصه مقابله با اعتیاد و مواد مخدر به ظرفیت‌های آموزه‌های اسلامی می‌تواند به توسعه برنامه‌های مقابله با رویکرد اسلامی و متناسب با نیازهای بومی کشور ما کمک کند. مقابله با اعتیاد و سوء‌مصرف مواد مخدر باید در هر دو سوی عرضه (تولید، توزیع و فروش) مواد مخدر و تقاضا (خرید و سوء‌مصرف) انجام پذیرد. در سمت عرضه، آموزه‌های اسلامی می‌تواند به وضع قوانین بازدارنده و نیز به حذف انگیزه‌های سوداگری مواد کمک کند. مقابله با اعتیاد و مواد مخدر در سمت تقاضا، شامل سه مرحله پیشگیری، درمان، و التیام‌بخشی می‌شود. در مرحله پیشگیری نیز، هم آموزه‌های بینشی (نظیر نگاه به دنیا و فلسفه زندگی و...) و هم آموزه‌های اخلاقی و رفتاری (نظیر صبر و خویشتن‌داری در مواجهه با سختی‌ها و کنترل امیال و...) در کاهش گرایش و بروز سوءمصرف مواد مخدر تأثیرگذارند. در مرحلۀ درمان، آموزه‌های اسلامی می‌توانند خلأ معنویت را در افراد مبتلا کاهش داده، با امیدبخشی و تقویت‌ اراده فرد (به طور مثال، بهره‌گیری از ادعیه، مناجات و توسل به ائمه(علیهم‌السلام)) به تکمیل چرخه درمان و کاهش ضریب بازگشت و پایداری هرچه بیشتر سلامت فرد بهبودیافته کمک کنند. متأسفانه به مرحله التیام به‌ویژه در اطرافیان فرد آسیب‌دیده، چندان توجه نشده، اما به ‌نظر می‌رسد بهره‌گیری از آموزه‌های اسلامی و استفاده از کارشناسان دینی در هر سه مرحله پیشگیری، درمان، و التیام، مفید و بلکه ضروری است. https://issh.shahed.ac.ir/article_3728_460b491b917d4185ed1f5be97229721a.pdf