دانشگاه شاهد دوفصلنامه مطالعات اسلامی آسیب های اجتماعی 2676-6612 3 2 2022 02 20 Investigating the role of Muslim social knowledge in controlling social harms (with emphasis on rhetorical approach) بررسی نقش و جایگاه دانش اجتماعی مسلمین در کنترل آسیب‌های اجتماعی (با تأکید بر رویکرد خطابی) 39 56 3751 FA حمید فاضل قانع دکتری دانش اجتماعی مسلمین، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، قم،‌ایران Journal Article 2021 10 28 Muslim social science has delved into social issues from various angles. This knowledge, with proper control of social harms, has played an important role in Islamic civilization. Among the approaches of Muslim social knowledge, the rhetorical approach has had the greatest impact on people's thought and behavior. The rhetorical approach has been the most common aspect of Muslim social knowledge. The texts of the rhetorical approach, due to their special attention to customs and many interpersonal and social relations, have provided a balanced combination in accordance with the conditions and requirements of their time. The rhetorical approach gave people a constructive attitude towards life situations. The success of Muslim social knowledge in the emergence of normal behaviors by citizens is the focus of this article. The question arises as to whether re-reading and updating the effective patterns of the rhetorical approach to society and culture can still help the Muslim community in controlling social ills. This research has recreated the views and theories of Muslim thinkers in the rhetorical approach by using the method of directional qualitative content analysis. Findings show that the works of Muslim thinkers in the rhetorical approach, relying on characteristics such as ethics, awareness, using persuasive methods, as well as the breadth and diversity of the audience, have considered four main axes in the optimal control of social harms: realism and realism social; Drawing an achievable vision of a desirable society; Improving socialization and institutionalization of social network; Highlighting the original cultural themes in the lifestyle. دانش اجتماعی مسلمین که از زوایای گوناگون به ژرفانگری در مسائل اجتماعی پرداخته است، با کنترل شایسته‌ی آسیب‌های اجتماعی در سده‌های میانی، نقش مهمی در فراز تمدنیِ جامعه‌ی ‌مسلمان داشته است. از میان رویکردهای گوناگون دانش اجتماعی مسلمین، رویکرد خطابی بیشترین اثرگذاری را بر اندیشه و رفتار مردمان داشته و عمومی‌ترین وجه از دانش اجتماعی مسلمین بوده است. متون رویکرد خطابی به دلیل توجه ویژه به آداب و رسوم و بسیاری از روابط میان‌فردی و اجتماعی، ترکیبی متوازن و متناسب با شرایط و اقتضائات زمانه‌ی خویش ارائه کرده و به افراد، نگرشی سازنده در برابر موقعیت‌های زندگی می‌بخشیدند. کامیابی دانش اجتماعی مسلمین در بروز رفتارهای بهنجار از سوی شهروندان، این پرسش را ایجاد می‌کند که آیا بازخوانی و روزآمد کردن الگوهای اثرگذار رویکرد خطابی بر جامعه و فرهنگ، در این روزگار نیز می‌تواند جامعه‌ی مسلمان را در کنترل آسیب‌های اجتماعی یاری کند؟ این پژوهش با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوای کیفیِ جهت‌دار، دیدگاه‌ها و نظریه‌های اندیشمندان مسلمان را در رویکرد خطابی، بازآفرینی کرده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که آثار اندیشمندان مسلمان در رویکرد خطابی با تکیه بر ویژگی‌هایی مانند اخلاق‌گرایی، آگاهی‌بخشی، بهره‌گیری از روش اقناعی و همچنین گستردگی و گوناگونی مخاطب، چهار محور اصلی را در کنترل بهینه آسیب‌های اجتماعی مورد توجه قرار داده‌اند: واقع‌نگری در رویارویی با آسیب‌های اجتماعی؛ ترسیم چشم‌انداز قابل دستیابی از جامعه‌ی مطلوب؛ بهبود جامعه‌پذیری و نهادینه‌سازی شبکه‌ی اجتماعی؛ برجسته‌سازی بن‌مایه‌های اصیل فرهنگی در سبک زندگی. https://issh.shahed.ac.ir/article_3751_21ce689121e39821d07d04faab328370.pdf