مرور سه دهه پژوهش‎های روابط پیش از ازدواج (همراه با تاملات اسلامی)

نوع مقاله : تخصصی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری روان‌شناسی عمومی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم،‌ایران.

2 دانش‌آموخته دکتری روان‌شناسی، مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی(ره)، قم. ایران.

چکیده

پژوهش حاضر درصدد مرور سه دهه پژوهش‎های روابط پیش از ازدواج با تمرکز بر منابع غربی است. این تحقیق با روش تحلیل محتوا، حدود 200 منبع داخلی و عمدتا خارجی را مورد مطالعه قرار داده است و در غربالگری‌های متعدد 74 منبع مورد استفاده قرار گرفته است. با توجه به شکل‌گیری اولیه روابط پیش از ازدواج در غرب، این پژوهش، به بررسی مراحل تحول آن در غرب پرداخته است. عوامل شکل‌گیری و پیامدهای این روابط را بررسی نموده است. خویشتن‌داری ، عوامل موثر، نتایج و برنامه‌های آن را معرفی کرده است. یافته نهایی حکایت از آن دارد که روابط پیش از ازدواج در غرب، مراحل روابط آزاد، روابط ایمن و خودمهاگری را طی کرده است و امروزه خویشتن‌داری در روابط پیش از ازدواج شیوه سالم و صد درصد مطمئن معرفی شده است. این شیوه، فواید جسمانی، روانی، خانوادگی و فرهنگی-اجتماعی زیادی را به دنبال داشته است و برنامه‌های آن به طور گسترده درحال آموزش است. واژه «Abstinence» در امور جنسی در منابع لاتین، معادل «عفت» در منابع دینی است که در قرآن و روایات مورد تاکید قرار گرفته است. بر اساس یافته‌های روان شناسی همسو با آموزه‌های اسلامی، آموزش خویشتن‌داری و عفاف توصیه می‌گردد. در نهایت، همسو با راهبرد اسلام ترویج ازدواج آسان و خویشتن‌داری جنسی در تنظیم رفتارهای جنسی توصیه می‌شود.

کلیدواژه‌ها


  • قرآن کریم، (1378)، ترجمه ناصر مکارم شیرازی، قم: انتشارات مدرسه امام علی بن ابی‌طالب(ع).
  • آزاد ارمکی، تقی و محمدحسین شریفی ساعی، (1390)، «تبیین جامعه‌شناختی روابط جنسی آنومیک در ایران»، خانواده پژوهی، سال هفتم، شماره 28، ص435-492.
  • آمدی، عبدالوهاب بن محمد، (1366)، غررالحکم و درر الکلم، قم: انتشارات دفتر تبلیغات.
  • حر عاملی، محمد بن حسن، (1409ق)، وسائلالشیعه، قم: مؤسسه آل‎البیت.
  • خواجه‌نوری، بیژن و مریم السادات دل آور، (1391)، «عوامل مؤثر بر دوستی دختر و پسر در بین جوانان شهر شیراز با تأکید بر فرایند جهانی‌شدن»، جامعه‌شناسی کاربردی، سال بیست و سوم، شماره دوم، ص41-64.
  • خوانساری، مینا سادات و علی سلیمانی، (1390)، «مقایسه هوش هیجانی دو گروه مجرد دارای ارتباط و بدون ارتباط با ناهم‌جنس در شهر تهران»، اسلام و پژوهش‌های تربیتی، سال سوم، شماره دوم، ص145-159.
  • رجبلو، علی و سارا اصغری، (1389)، «جهانی‌شدن و بازاندیشی الگوهای دوستی دختران و پسران: مطالعه موردی دانشجویان دانشگاه تهران»، مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، سال هشتم، شماره دوم، ص73-92.
  • رجبی، عباس، (1390)، حجاب و نقش آن در سلامت روان، چاپ هشتم، قم: مؤسسه امام خمینی(ره).
  • رفاهی، ژاله؛ گودرزی، محمود و مرتضی میرزائی چهارراهی، (1391)، «بررسی عوامل مؤثر بر شکل‌گیری رابطه دوستی پیش از ازدواج بین دختران و پسران از دیدگاه دانشجویان»، جامعه‌شناسی زنان، سال سوم، شماره اول، ص117-133.
  • زارعی توپخانه، محمد، (1390)، «روابط آزاد زن و مرد از دیدگاه آموزه‌های دینی و روان‌شناسی»، معرفت، سال بیستم، شماره 163، ص81-96.
  • زارعی توپخانه، محمد؛ مرادیانی، خدیجه و محمود گلزاری، (1394)، «بررسی تفاوت ویژگی‌های شخصیتی و امید در میان دانش‌آموزان مرتبط و غیر مرتبط با ناهم‌جنس»، روان‌شناسی و دین، سال هشتم، شماره 2، ص51-66.
  • زارعی توپخانه، محمد و حدیث چراغیان، (1398)، انقلاب جنسی و نهضت خودمهارگری در غرب، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
  • صاحب‌الزمانی، محمد؛ صفوی، محبوبه و سیده ربابه ریاضی، (1384)، «بررسی تأثیر آموزش بر آگاهی و نگرش دختران دبیرستان‌های منطقه 14 تهران نسبت به دوستی با ناهم‌جنس در سال 1384»، مجله علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی، دوره پانزدهم، شماره چهارم، ص207-313.
  • ضیغمی، رضا؛ باقری نسامی، معصومه؛ حق‌دوست اسکویی، سیده فاطمه و منصوره یادآور نیک‌روش، (1387)، «تحلیل محتوا»، فصلنامه پرستاری ایران، دوره بیست و یکم، شماره 53، ص41-52.
  • عباسی، مهدی، (1396)، الگوی تنظیم رفتار جنسی با رویکرد اسلامی، قم: دارالحدیث.
  • عظیمیان، مریم و سعید بهشتی، (1388)، «بررسی فلسفه و قلمرو حجاب در اسلام و آثار تربیتی آن»، تربیت اسلامی، سال چهارم، شماره8، ص75-103.
  • فراهانی خلج آبادی، فریده؛ کاظمی‌پور، شهلا و علی رحیمی، (1392)، «بررسی تأثیر معاشرت با ناهم‌جنس بر سن ازدواج و تمایل به ازدواج در بین دانشجویان دانشگاه‌های تهران»، خانواده پژوهی، سال نهم، شماره 33، ص7-28.
  • کلینى، محمد بن یعقوب، (1407ق)، الکافی (ط - الإسلامیة)، چاپ چهارم، تهران: دارالکتب الاسلامی.
  • کاوندی، سحر و غلام‌حسین انتصار فومنی، (1389)، «رابطه حجاب با سلامت روانی و مصونیت اجتماعی»، بانوان شیعه، سال هفتم، شماره 25، ص47-63.
  • کرامت، افسانه؛ موسوی، سید عباس؛ وکیلیان، کتایون و رضا چمن، (1392)، فصلنامه پایش، سال دوازدهم، شماره سوم، ص233-242.
  • کوثری، محمدرضا، (1373)، بررسی علل رابطه با ناهم‌جنس در دانش آموزان دختر راهنمایی تحصیلی منطقه 18 آموزش‌وپرورش شهر تهران و ارائه راه‌حل‌های مسئله در سال تحصیلی 73-72، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبائی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی.
  • گلزاری، محمود، (1384)، «آموزش و مشاوره با نوجوانان در زمینه ارتباط با ناهم‌جنس»، روان‌شناسی تربیتی، شماره 1، ص105-122.
  • ماهینی، انسیه و عزت دیره، (1391)، «پژوهشی در ارتباط دختر و پسر و نقد دیدگاه‌ها»، پژوهش‌نامه اخلاق، سال پنجم، شماره شانزدهم، ص86-109.
  • مجلسی، محمدباقر، (1403ق)، بحارالانوار، بیروت: دارالاحیاء التراث العربی.
  • مطهری، مرتضی، (1379)، مجموعه آثار، چاپ دوم، تهران: صدرا.
  • مظاهری، علی؛ صادقی، منصوره السادات؛ نصرآبادی، ام لیلی؛ انصاری نژاد، فاطمه و مریم عباسی، (1388)، «رابطه سبک‌های همسرگزینی با کیفی و پایداری ازدواج»، راهبرد فرهنگ، شماره پنجم، ص55-71.
  • موسوی، سید اسماعیل؛ نوابی نژاد، شکوه و محمدکاظم عاطف وحید، (1386)، «تأثیر روابط پیش از ازدواج بر تعارضات زناشویی در دانشجویان متأهل دانشگاه‌های دولتی شهر تهران»، تازه‌ها و پژوهش‌های مشاوره، جلد ششم، شماره 22، ص27-40.
  • موسوی، سید رضا، (1391)، «عوامل و زمینه‌های گسترش روابط دختران و پسران با رویکرد به عوامل شخصیتی»، معرفت، سال بیست و یکم، شماره 176، ص85-98.
  • نورعلیزاده میانجی، مسعود، (1388)، «مدل اسلامی «مصون‌سازی» رفتار جنسی با تأکید بر پیشگیری و درمان انحراف‌ها و مشکلات جنسی»، مطالعات اسلام و روان‌شناسی، شماره 5، ص107-142.
  • نوری، حسین بن محمدتقی، (1320ق)، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم: مؤسسه آل‌البیت (علیهم‌السلام).
  • یعقوب‌خوانی غیاث‌وند، مرضیه و قربان فتحی اقدم، (1391)، «همبسته‌های شخصیتی دانشجویان قربانی سوءاستفاده عاطفی در ارتباط با ناهم‌جنس»، مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی قزوین، سال شانزدهم، شماره 3، ص60-65.