استاد گروه جامعهشناسی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، قم، ایران
چکیده
ویروس جهانگستر کرونا، اگرچه بیشتر بهعنوان یک عامل اختلال سلامت جسمی و تهدیدکننده حیات و بقا در افکار عمومی شهرت یافته و عامل اصلی این انصراف، تحرک آشکار و نقشآفرینی فعال سازمانها و عوامل وابسته به حوزه بهداشت و درمان بوده است، اما از یک افق گستردهتر، کرونا را میتوان زلزله چند ریشتری و ممتدی توصیف کرد که همه ارکان زندگی، نظم ساختاری و قواعد الگویی حاکم برجهان زیست روزمره و روابط و مناسبات انسانی را درسطوح و ساحتهای مختلف و به نسبتهای متفاوت، مستقیم و غیرمستقیم متأثر ساخته است. این نوشتار درصدد است تا با استناد به تجربههای عینی وشواهد محیطی، تأثیرات منفی و مثبت این پدیده را برفرایندهای مختلف ارتباطات انسانی و اجتماعی توصیف و تحلیل کند. گزارههای ذکر شده عمدتاً از یادداشتها، مصاحبهها، گزارشات مستند و مشاهدات عینی استنباط و صورتبندی شده است.
سایت بهداشت جهانی: World Health Organization. (April 2020).Mental health and psychosocial Considerations during the COVID-19 outbreak.18 March 2020. https://www.WHO.int.
سایت دین آنلاین، مقالات متعدد تحت عنوان دین و کرونا: https://www.dinonline.com
سایت سازمان ملل متحد: https://news.un.org/en/story/2020/04/1061052
شرفالدین، سیدحسین، (1399)، «کرونا و تعلیق مناسک دینی»، در دین، رسانهوکرونا (مجموعه مقالات)، تابستان، ص ۲۱-۳۶.
شعاعی، محمدحسین، (1399)، «دین و رسانه؛ سیاستهای تبلیغ رسانهای دین با تمرکز بر موضوع کرونا»، در دین، رسانه و کرونا (مجموعه مقالات)، تابستانف ص ۳۹-۵۴.
شمسینی غیاثوند، حسن و سعید جهانگیری، (1399)، «بررسی تأثیرات کرونا بر سیاست خارجی»، فصلنامه پژوهشهای سیاسی و بینالمللی، تابستان، شماره 43، ص 1-24.
صدیق، میر ابراهیم و الناز نیکسرشت، (1399)، «کالبدشکافی تأثیرات کرونا در سطح جهانی»، فصلنامه مطالعات منافع ملی، بهار، شماره ۱۹، ص ۲۵- ۴۶.
صلواتی، عبدالله، «تقلیل وجود به سلامتی؛ روایتی وجودی از کرونا»، در خردورزی، همان، ص ۱۴۰.
طاهری کیا، حامد، (1399)، «راهکارهایی برای استفاده از فضای مجازی در مبارزه با ویروس کرونا»، در: جستارهایی در ابعاد فرهنگی و اجتماعی بحران ویروس کرونا در ایران، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری.
عبدالهی، عادل و علی رحیمی، (1399)، «برساخت اجتماعی کرونا و سیاستهای مقابله با آن، مطالعه موردی: کاربران فضای مجازی»، فصلنامه علمی ـ تخصصی، ارزیابی تأثیرات اجتماعی، اردیبهشت، شماره ۲، ویژهنامه پیامدهای شیوع ویروس کرونا ـ کووید ۱۹، ص ۴۳- ۶۴، (ذخیرهشده در Archive of SID)
فاضلی، نعمتالله، (1399)، «درس واقعی کرونا برای نهاد ورزش در جهان امروز»، مطالعاتفرهنگی اجتماعی المپیک، تابستان، شماره ۳، ص ۵۷-۷۱.
فراهتی، مهرزاد، (1399)، «پیامدهای روانشناختی شیوع ویروس کرونا در جامعه»، فصلنامه علمی ـ تخصصی، ارزیابی تأثیرات اجتماعی، اردیبهشت، شماره ۲، ویژهنامه پیامدهای شیوع کرونا ـ کووید ۱۹، ص۲۰۷-۲۲۶.
قرهباغ، سید مهدی، (1391)، «جلوههای هنر در بحرانهای بشری»، در ماهنامه «خردورزی»، ویژهنامه الهیات کرونا، مؤسسه فرهنگی رسانهای شناخت، مرداد، شماره ۳، (فایل الکترونیک ذخیرهشده در fekrat.net) ص ۹۴-۹۷.
قلی پور، مجتبی، (1399)، «تحلیل اپیدمی کرونا و آسیبپذیریهای حکمرانی در ایران»، فصلنامه دیدهبان امنیت ملی، فروردین و اردیبهشت، شماره 96 و 97، ص 47- 56.
اللهوردی، حمید، «چالش جهانی ارتباطاتسلامت: اینفودمی در پاندمی بیماری کرونا ویروس»، مجله آموزش و سلامت جامعه، دوره هفتم، شماره ۲، ص ۶۵-۶۷.
مجیدی، حسن، «دین رسانهای یا رسانه دینی؛ راهکارهای رسانهای مقابله با چالشهای کرونا در قبال معنویت و مناسک دینی»، در دین، رسانه و کرونا (مجموعه مقالات)، همان، ص ۵۵-۷۹.
محمد رضایی، محمد، «مسئله شر معضلی برای الهیات اسلامی نیست» در خردورزی، ص ۴۱-۵۴.
نجفی، حافظ، (1399)، «آسیبهای کرونا در حوزه زیارت و راههای برونرفت از آن»، فصلنامه فرهنگ زیارت، بهار، شماره 42، ص 93-118.
نعمتی انارکی، داود و اردشیر زابلی زاده، «کرونا و صداوسیما، آگاهی بخشی و رفع شبهات دینی»؛ در دین، رسانه و کرونا (مجموعه مقالات)، همان، ص ۱۱۱-۱۳۸.
نقیبالسادات، سید رضا، (1399)، «اصول هنجاری پوشش اخبار در شرایط بحران در رسانهها با تأکید بر فضای مجازی»، در دین، رسانه و کرونا (مجموعه مقالات)، به اهتمام حسن بشیر، قم، اداره کل پژوهشهای اسلامی رسانه وابسته به سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، ص ۲۴۶-۲۷۷.
