نقش مبانی انسان‌شناختی صدرایی در پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی

شریفی, احمدحسین; محمدی‌پیرو, احمد

نقش مبانی انسان‌شناختی صدرایی در پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی

نوع مقاله : تخصصی

نویسندگان

احمدحسین شریفی ¹

احمد محمدی‌پیرو ²

¹ استاد گروه فلسفه مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) قم، ایران

² دکترای حکمت متعالیه، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، قم، ایران

چکیده

این پژوهش، به هدف نشان دادن نمونه‌ای از امتداد اجتماعی فلسفة صدرایی، درصدد استخراج راهکارهای علمی و عملی پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی از نگاه ملاصدرا است. برای دستیابی به این هدف، با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی، ابتدا بنیان‌های نظری یا مفروضات بنیادین مسئله را با توجه به مبانی انسان‌شناختی صدرا ذکر کرده‌ایم که عبارتند از: «نوع واحد بودن انسان در ابتدا و انواع متعدد آن در ادامه زندگی»، «وحدت شخصیت انسان»، «نقش اعمال در شکل‌دهی به شخصیت انسان»، «رابطة ظاهر و باطن»، «اصالت تعادل روحی» و «کثرت‌گرایی در نسخه‌های درمانی». سپس با تکیه بر این مبانی و همچنین با جست‌وجو در آثار مختلف صدرا، راهکارهای صدرایی برای پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی را در دو دستة راه‌کارهای علمی - معرفتی و راهکارهای عملی- اجرایی ذکر کرده‌ایم. در راهکارهای دستة اول، شش راهکار «تقویت علم و ادراک»، «تقویت تعقل»، «تقویت خودآگاهی»، «مرگ‌اندیشی»، «آموزش‌های همگانی و معرفی الگوها» و «ایجاد فهم مشترک» را به دست آورده‌ایم و در راهکارهای دستة دوم نیز «تعدیل نیازها»، «ترویج اعتدال‌گرایی»، «اصلاح نظام تغذیه»، «هدایت شغلی افراد»، «افزایش کنترل‌های خانوادگی» و «حمایت مشاوره‌ای از خانواده‌ها» را از مبانی و سخنان صدرا استخراج کرده‌ایم.

کلیدواژه‌ها

آسیب‌های اجتماعی

راهکارهای معرفتی

راهکارهای عملی

ملاصدرا

نهج‌البلاغه، (1414ق)، صبحی صالح، قم، هجرت.
حر عاملی، محمدبن حسن، (1414ق)، وسائل‌الشیعۀ، قم، آل‌البیت.
حمیری البغدادی، ابوالعباس، (1413ق)، قرب الاسناد، قم، آل‌البیت.
داوری، محمد و علی سلیمی، (1395)، نماز و سازوکارهای پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی، تهران، ستاد اقامه نماز.
رضائی، زهرا و همکاران، (1387)، مجموعه مقالات همایش چالش‌های اجتماعی ایران، تهران، مجمع تشخیص مصلحت نظام.
سبزوارى، ملاهادی، (1369)، شرح المنظومۀ، تصحیح حسن حسن‌زاده آملى، تهران، نشر ناب.
صدرالمتألهین، (1302ق)، مجموعۀ الرسائل التسعۀ، تهران، بی‌جا.
ـــــــــــــــ ، (1354)، المبدأ و المعاد، تهران، انجمن حکمت و فلسفه ایران.
ـــــــــــــــ ، (1360)، اسرار الآیات، تهران، انجمن حکمت و فلسفه ایران.
ـــــــــــــــ ، (1360)، الشواهد الربوبیۀ فى المناهج السلوکیۀ، مشهد، المرکز الجامعى للنشر.
ـــــــــــــــ ، (1361)، العرشیۀ، تصحیح غلامحسین آهنى، ‏تهران، انتشارات مولى‏.
ـــــــــــــــ ، (1363)، مفاتیح‌الغیب، تصحیح محمد خواجوى، تهران، مؤسسۀ تحقیقات فرهنگى.
ـــــــــــــــ ، (1366)، تفسیر القرآن الکریم، تحقیق محمد خواجوى، چ دوم، قم، بیدار.
ـــــــــــــــ ، (1381)، کسر الاصنام الجاهلیۀ، تهران، بنیاد حکمت صدرا.
ـــــــــــــــ ، (1422ق)، شرح الهدایۀ الاثیریۀ، تصحیح محمد مصطفى فولادکار، بیروت، مؤسسۀ التاریخ العربى.
صدرالمتألهین، (1981)، الحکمۀ المتعالیۀ فى الاسفار العقلیۀ الاربعۀ، چ سوم، بیروت، داراحیاء التراث.
صدوق، محمدبن على، (1376)، الأمالی، چ ششم، تهران، کتاب‌چی.
فرهمند، مهناز و همکاران، (1394)، «بررسی رابطه مؤلفه‌های اجتماعی- فرهنگی و آسیب‌پذیری اخلاقی»، جامعه‌شناسی مطالعات جوانان، دورۀ ششم، ش 18، ص99-126.
کرباسی، محمدعلی، (1382)، کتاب‌شناسی آسیب‌های اجتماعی، تهران، امیرکبیر.
کلینی، محمدبن یعقوب، (1407ق)، الکافی، تحقیق علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی، چ چهارم، تهران، دارالکتب الاسلامیۀ.
مجلسی، محمدباقر، (1403ق)، بحارالأنوار، بیروت، دارإحیاء التراث العربی.
مطهری، مرتضی، (1389)، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، چ پانزدهم، تهران، صدرا.