دوفصلنامه مطالعات اسلامی آسیب های اجتماعی

چکیده از مهم‌ترین چالش‌های نخستین قرن از هزاره سوم (قرن سالخوردگی جمعیت دنیا) تضعیف روابط خانوادگی و بین نسلی است که در گذشته کارکرد آن قویاً حمایت از اعضا سالمند خانواده‌ها بوده است. احتمال وجود افتراق و تضاد نسل‌ها در آینده و با شکل‌گیری کانون‌های خانوادگی، متشکل از زن و همسر و فرزندان، فرصت و امکان کمتری برای محافظت از سالمندان و تأمین نیازهای ضروریشان را به وجود می‌آورد. در ایران نیز پیش‌بینی می‌شود در دو دهه آینده، کشور با سونامی سالمندی مواجه شود؛ لذا بررسی سالمندی با رویکرد خانواده، به‌عنوان یک فرصت یا تهدید ضروری است. در این مقاله برآنیم تا با روش کتابخانه‌ای و اسنادی، توصیفی و تحلیلی ـ عقلی به بررسی سبک زندگی و شرایط مشترک و عینی سالمندی در عصر کنونی پرداخته و پس از تحلیل به نکاتی جهت معاشرت احسن خانواده با سالمند و الزامات دینی در راستای مدیریت بهتر این روابط در خانواده اشاره شود. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که امکان نگهداری از سالمند در خانواده ارتباط مستقیمی با تعامل و مسئولیت‌پذیری جمعی خانوادگی دارد که خانواده‌های پرچمعیت‌تر دچار بحران و فشار کمتری می‌شوند. هم‌چنین مطابق با نظریه فعالیت، با راهکارهایی می‌توان کیفیت تعامل با سالمند در خانواده را ارتقا داد. از طرف دیگر تبیین دینی، علمی و دقیق سالمندی و تأثیرات آن در خانواده می‌تواند تا حدودی از آسیب سالمندی در خانواده بکاهد. لذا همواره باید در نظر داشت که نگاه به سالمند در منزل، در حقیقت نگاهی خوش بینانه به آینده نه‌چندان دور خود است. با این نگاه می‌توان از زاویه آینده نگر به فرزند آوری نگریست و چالش‌ها و فرصت‌های میزان فرزندان را بررسی نمود.

چکیده امروزه مسئله تربیت و شناخت آسیبهای ناشی از تربیت غلط یکی از دغدغه های اصلی والدین متعهد می‌باشد. تربیت صحیح کودکان با توجه به حساسیت های روحی و جسمی آنان از اهمیت بالایی برخوردار است. والدین کودک به عنوان اثرگذارترین افراد در زندگی کودک لازم است از نیازهای اساسی کودک آگاهی کامل داشته و سعی خود در برآورده کردن آن نیازها به کار بگیرند. یکی از مهم‌ترین نیازهای کودک نیاز عاطفی می‌باشد ، از مصادیق آن می‌توان به نیاز به محبت ،آرامش ، امنیت اشاره کرد. بی‌توجهی یا کم توجهی والدین به نیازهای عاطفی ، آثار نامطلوبی را دردوران کودکی و بزرگسالی در شخصیت کودک از خود به جای خواهد گذاشت؛ آثاری چون ترس،بی اعتمادی،چرخاشگری، عدم اعتماد به نفس و اضظراب مواردی از این آثار نامطلوب است که دوران کودکی و بزرگسالی فرد را تحت الشعاع خود قرار می‌دهند. والدینی که در روش تربیتی خود از افراط و تفریط، خشونت، تبعیض و مقایسه، بی‌حوصلگی و زمان نگداشتن برای هم صحبتی و بازی کودکان زندگی را سپری می‌کنند با این نوع رفتاری که از خود نشان می‌دهند عامل مؤثری در به وجود آمدن این مشکلات می‌باشند. لذا لازم است والدین اصولی را در شیوه تربیتی خود بیاموزند و آن را به کار بگیرند. اصولی چون آموزش و تقویت باورهای دینی ،رعایت عدالت،مثبت اندیشی،تفاهم رفتاری پدر و مادر،صبر و مدارا، با به کار بستن این اصول رفتاری نیازهای عاطفی فزرندان خود را برطرف کرده و زندگی سرشار از آرامش و امنیت را برای آنها فراهم کنند.

چکیده حکومت اسلامی در برابر مردم دارای وظایف مختلفی می‌باشد. یکی از اقشار آسیب‌پذیر جامعه، بیوه زنان می‌باشند که حاکم اسلامی بالخصوص در قبال آن‌ها وظایفی خاص دارد؛ چنانچه در روایات نیز از پیامبر(ص) و امام علی(ع) به عنوان پناه بیوه زنان یاد شده است. این نوشتار بر آن است تا وظایف حکومت اسلامی را در قبال بیوه زنان از منظر آیات و روایات مورد مطالعه قرار داده، سپس الگوی اسلامی را از لحاظ تطبیق بر قوانین ایران بررسی کند. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر داده‌های گردآوری شدۀ در منابع واسطه‌ای کتابخانه‌ای می‌باشد. طبق یافته‌های این پژوهش، از منظر آیات و روایات، تأمین نیازهای اقتصادی زنان بیوه و ایجاد عدالت از وظایف مهم حاکم اسلامی می‌باشد، هم‌چنین حاکم باید با فرهنگ‌سازی و ایجاد امکاناتی برای رسیدگی سریع به شکایات بیوه زنان و آماده کردن شرایطی برای تسهیل ارتباط با مشاوران، آسیب‌های اجتماعی مانند تهمت‌ها و تحقیرها و آسیب‌های روحی ـ روانی بیوه زنان را کاهش دهد. در بررسی تطبیقی الگوی اسلامی با قوانین ایران نسبت به زنان بیوه، یافته‌ها نشان می‌دهد قوانینی که ایران در رابطه با بیوه زنان وضع کرده به تأمین نیازهای اقتصادی بیوه زنان غیر شاغل مربوط می‌شود که وظیفه اجرای این قوانین بر عهده بهزیستی و کمیته امداد می‌باشد. هم‌چنین دولت با قرار دادن مشاوران در این دو مؤسسه، به مشکلات بیوه زنان در زمینه اجتماعی، اقتصادی، حقوق و ... مشاوره رایگان می‌دهد. با این وجود به مشکلات ناشی از فرهنگ‌ها و نگرش‌های غلط جامعه از جمله سوءظن، تهمت و تحقیر بیوه زنان و مزاحمت‌های جنسی توجهی نشده است، هم‌چنین مشکلات بیوه زنان شاغل هم مغفول مانده است. در همین راستا فرهنگ‌سازی مطلوب به وسیله رسانه‌های عمومی، تأسیس انجمن‌هایی برای خدمات مشاوره‌ای، رفاهی، مالی و توانمندسازی این زنان و هم‌چنین نشریات و سایت‌هایی برای بررسی و رسیدگی به مشکلات بیوه زنان، احتساب خانه داری به عنوان شغل، ایجاد مهدکودک‌های دولتی با امکانات مناسب و به تعداد مورد نیاز، و مهم‌تر از همه، قرار دادن مامورانی برای بازرسی حال بیوه زنان و رسیدگی به شکایات آن‌ها پیشنهادهایی برای کاهش مشکلات بیوه زنان می‌باشد.

چکیده با تغییر یک‌باره نظام آموزش کشور از حضوری به مجازی، بروز آسیب‌های حضور دانش‌آموزان در فضای مجازی دور از ذهن نبود که البته اگر آموزش‌وپرورش طبق سند تحول بنیادین حرکت می‌کرد دیگر با شرایط کرونایی یکباره به فضای مجازی پرتاب نمی‌شد، چراکه طبق این سند موظف به برنامه‌ریزی برای آموزش مجازی بوده است. با گسترش حضور دانش‌آموزان در فضای مجازی، ترس از تخریب مبانی اخلاقی ـ اجتماعی و نداشتن امنیت روانی ـ فرهنگی ناشی از اطلاعات آلوده و مخرب در فضای مجازی بیش از پیش احساس شده است، تربیت هنری فرایندی است که شکوفایی و رشد مهارت‌های فکری و شناختی و تولید ایده‌های نوین در دانش‌آموزان را به همراه دارد. هم‌چنین، یکی از مهم‌ترین کارکردهای نظام آموزش اخلاقی پیشرو به شمار می‌آید و به شکل‌گیری هویت فرهنگی، رفتارسازی در جامعه و هدایت دانش‌آموزان به‌سوی هنجارها می‌انجامد. بدین ترتیب، تربیت هنری به دانش‌آموزان در رسیدن به شناخت و خودآگاهی کمک می‌کند؛ ضمناً، نقش مهمی در ارتقای خلاقیت آن‌ها خواهد داشت که در حوزه‌های مختلف زندگی نیز کاربرد دارد. تربیت هنری می‌تواند عاملی برای رشد و پرورش دانش‌آموزان باشد که عدم کج‌روی و انحراف در فضای مجازی را برای آنان درپی خواهد داشت. هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش تربیت هنری است که می‌تواند دانش‌آموزان را در استفاده درست از فضای مجازی یاری کند. نتایج حاصل از پژوهش، شناخت مهم‌ترین آسیب‌های فضای مجازی و نقش تربیت هنری در کاهش آن بین دانش‌آموزان است. روش پژوهش توصیفی تحلیلی و جمع‌آوری اطلاعات به‌صورت کتابخانه‌ای و بررسی اسنادی بوده است.

چکیده براساس داده‏های منتشر شده از سوی سازمان‌های مختلف جمعیت‏شناختی، نرخ باروری در بسیاری از کشورهای جهان و از جمله در ایران در حال کاهش است. این امر می‏تواند ناشی از دلایل متعددی باشد. با وجود این، دگرگونی‏های فرهنگی طی چند دهه‏ اخیر، در میان سایر تغییرات، بیشتر از همه خودنمایی می‏کنند. رشد فردگرایی و تفکرات اومانیستی، تغییرات باورها و نگرش‌ها، رشد سکولاریسم، دگرگونی در ارزشهای خانوادگی و تحول خواهی در زمره‏ مهم‌ترین تحولات مرتبط با باروری است. هدف از این پژوهش، مطالعه‏ عوامل مؤثر در باروری در حوزه‏های فردی، خانوادگی و اجتماعی و تبیین الگویی برای خانواده در زمینه باروری با استناد بر شواهد معتبر و با تکیه بر آموزه های دینی است. براین‏اساس، روش تحقیق در این مطالعه، از نوع کیفی و به صورت فراتحلیلی است. نتایج پژوهش نشان داد که رابطه‏ کاملاً معناداری میان متغیرهای فردگرایی، مدرنیزاسیون، دینداری، سکولاریسم و ارزش‏های خانوادگی در خانواده ها و باروری وجود دارد؛ به‏این ‏معنا که هر چه میزان التزام به باورهای دینی خانواده بیشتر، سطوح سکولاریسم و فردگرایی کمتر و هر چه میزان توجه به ارزش‏های خانوادگی بیشتر باشد، نرخ باروری در آن خانواده‌ها بیشتر است. در این میان مدرنیزه شدن و تبعات متأثر از آن بر خانواده و به‌ویژه زنان سهم زیادی در تغییر نگرش‌ها داشته است. بنابراین مهم‌ترین اصل، تغییر در نگرش، باور و ارزش و کنش در سه سطح فرد، خانواده و جامعه است. نگرش ها در طول زمان و یک فرایند تحولی شکل می‌گیرند و سپس به به باورها و ارزش‌ها و نهایتاً به کنش تبدیل می‌شوند و زمانی که شکل گرفتند تغییر آنها به سادگی امکان پذیر نمی باشد ازاین‌رو باید در این زمینه اقدامات مؤثری شکل بگیرد.
 

چکیده اثر حاضر به بررسی فرصت‌ها و تهدیدهای خرده‌فرهنگ‌های کجرومی ‌پردازد. مقابله با این نوع از جرم و کجروی، به دلیل دارا بودن ماهیت فرهنگی، ظرافت و پیچیدگی خاصی دارد. مواجهۀ امیرالمؤمنین(ع) با خرده‌فرهنگ خوارج، به دلیل عصمت جایگاه امامت و شباهت نمونۀ خوارج با بسیاری از خرده‌فرهنگ‌های عصر حاضر، می‌تواند الگوی مناسبی برای مواجهه با خرده‌فرهنگ‌های عصر حاضر باشد. لذا راهبرد این مقاله، پاسخ به مساله‌ا‌ی معاصر یعنی تبدیل تهدید خرده‌فرهنگی‌های کجرو به فرصت، با مراجعه به یک نمونۀ تاریخی در صدر اسلام، یعنی جریان خوارج است. روش تحقیق از جهت گردآوری اطلاعات، استنادی و از جهت پردازش، تحلیل محتوا است. براساس این بررسی، شرط استفاده از فرصت خرده‌فرهنگ‌های کجرو، رویۀ رسمی اصلاح همنشینی در خرده‌فرهنگ‌های کجرو و مدارا و رواداری در مقابل آن‌ها و اتخاذ شیوه‌های نرم مانند بحث و مناظرۀ علمی برای اصلاح آن‌ها است. به کار بردن روش‌های سخت و خشن، جزدر مواقع اضطرار، می‌تواند این فرصت‌‌ها را به تهدید تبدیل کند.

چکیده از آسیب‌های اجتماعی که خانواده‌ها را با چالش جدی مواجه کرده، وجود دختران در معرض آسیبی است که به علت فقدان حمایت خانوادگی، در خانه‌های سلامت نگهداری می‌شوند. بازیابی و جلوگیری از شکنندگی هویت زنانگی این افراد از دغدغه‌های اصلی این مراکز است؛ مراکزی که دختران در معرض آسیب اجتماعی و فاقد حمایت‌های خانوادگی و اجتماعی را زیرپوشش قرار داده و با ارائه خدماتی زمینه استقلال اقتصادی، اجتماعی و توانمندسازی آن‌ها را مهیا می‌کنند تا بار دیگر با آسیب‌های جدی‌تری مواجه نشوند. این پژوهش با هدف پاسخ به این سؤال است که چه عواملی بر افول هویت زنانگی دختران خانه‌های سلامت تأثیرگذار بوده، صورت پذیرفته است. رویکرد این پژوهش کیفی است و از روش پدیدارشناسی برای واکاوی این مسئله استفاده شده است. برای گردآوری داده‌های تحقیق با 8 نفر از دختران و زنان خانه‌های سلامت شهر اصفهان که به روش نمونه‌گیری هدفمند گزینش شده‌اند، مصاحبه نیمه ساختارمند انجام شده است. تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد «کلیشه‌های بسته‌بندی شده»، با کدهای تفسیری معطوف بودن به گذشته، دیریابی نسلی، جنسیت محوری محیطی، تنبیه‌های تک جنسیتی، هم‌چنین کد تبیینی «خود پنداره القایی» با کدهای تفسیری انزوای شخصی، فقدان خودباوری، تقلیدپذیری از همسالان، هیجان خواهی نارس و کد تبیینی «خود تفسیری انگاره باورها» با کدهای تفسیری چرخش در باورمندی‌ها، جبرگرایی و نارسایی مذهبی نقش تعیین‌کننده‌ای در شکنندگی هویت زنانگی این افراد در سال‌های ترک خانه داشته است.

چکیده تغییرات اجتماعی حاصل از انقلاب جنسی آمریکا و اروپا، موجب تغییرات بسیاری در سبک زندگی و قوانین در جهان شده اند. نگاه جامعه ایران به این انقلاب، در کشورهای اروپایی و آمریکا و همچنین تحلیل اثرات این انقلاب در ایران، پرسش مهمی است که تا مدت ها تابو به نظر می‌رسید، اما در طی سال‌های اخیر به دغدغه ای تبدیل شده که برخی افراد را وادار به ساخت مستندهایی در این حوزه کرده است. در این مطالعه سعی داشتیم با تحلیل دو نمونه از این مستند ها، به تفاوت ها و اشتراکات در نگاه جامعه ایران به انقلاب جنسی در اروپا و آمریکا و همچنین مقایسه شرایط اجتماعی ایران و کشورهای دچار انقلاب جنسی، از زاویه این مستندات به عنوان آینه ای از جامعه، بپردازیم. چهارچوب نظری منتخب در این مطالعه، نظریه سورلن در مورد فیلم به عنوان آینه ای از جامعه است و همچنین روش مورد استفاده در این تحلیل، روش نشانه شناختی طبق دیدگاه سوسور است. از بین مستندات ساخته شده در حوزه مرتبط با انقلاب جنسی، در این مطالعه به ارزیابی و قیاس دو مستند "ایکسونامی" اثر محسن آقایی و "انقلاب‌جنسی1" اثر حسین شمقدری پرداخته ایم که هر دو از مستندات پر بازدید و جنجالی در این حوزه بودند. به علاوه در انتهای تحلیل، با طرح دیدگاه های اسلامی، سعی شده است همخوانی یا تعارض ادعاها و بازنمایی های دو مستند با اسلام نیز مورد قیاس قرار گیرند.

چکیده پژوهش حاضر درصدد تحلیل علل و عوامل آسیب‌های اجتماعی در فرهنگ عمومی جامعه اسلامی است که به‌تدریج جوامع دینی را به وضعیت بحرانی سوق می‌دهد. بررسی علل و عوامل اجتماعی، این تحقیق با تکیه‌بر برخی داده‌های تحلیلی و توصیفی نظریه‌پردازان اجتماعی و نظریه‌های توسعه اجتماعی، نسبت به وضعیت بحرانی جوامع توسعه‌یافته و درحال گذار، تلاش می‌کند به عوامل زیرساختی آسیب‌ها بپردازد.البته این وضعیت بحرانی وتبعا نوع تحلیل ها از آسیب ها دراین دوجامعه به نحویکسان نمی باشد. مسئله‌ی جدی در پیدایش آسیب‌ها و ناهنجارهای اجتماعی این که آیا فاعلیت و اختیار و انتخاب سوء کنشگران اجتماعی و مشارکت هوشمندانه و فعالانه آن‌ها، نقش اصلی را بازی می‌کند؟ یا اساساً عاملیت و الزامات جبرگونه ای ساختارالگوهای اجتماعی متغیراصلی در آسیب‌ها بوده و فاعلیت ارادی انسان‌ها در این بستر نقش فرعی دارد؟ روش شناسی این تحقیق، مبتنی برگردآوری دادهها از طریق مطالعات کتابخانه ای وتحلیل کیفی متن است.نتایج این روش نشان میدهد که نقش عاملیت ساختارهای نظری و عینی برآمده از شبکه علوم سکولار و نظام کارشناسی غرب را که امروزه در قالب نظریه ها ومدل‌های توسعه اجتماعی عرضه می‌شود ازآنجا که سکولار و مبتنی بر نظام سرمایه‌داری است، طبعاً الگوی تولید،توزیع،مصرف،درحوزه قدرت،ثروت،دانش، با مکانیزم طبقاتی صورت می‌گیرد که در انحطاط و تخریب سبک زندگی فردی و اجتماعی نقش اساسی دارد، که الزامات و نتایج مثبت و منفی آن را، به‌وضوح می‌توان در تغییر اخلاق اجتماعی، امنیت و ثبات اجتماعی یا سلب آن شاهد بود.

چکیده الگویی ازدواج تابع نظام فرهنگی است. ورود فرهنگ مدرن در جهان اسلام، خانواده‌های اسلامی را با مشکلات جدی مواجه ساخته است. برخی سعی دارند میان تجدد و خانواده اسلامی، آشتی ایجاد نمایند اما واقعیت این است که مدرنیته تعارض مبنایی با اسلام و نهاد خانواده دارد. بی‌خانمانی دنیای غرب، محصول تمدن مدرن است و نوگرایی، جهان اسلام را در تمام عرصه‌ها، بخصوص در حوزه خانواده دچار آسیب و مشکلات نموده است. آسیب‌دیدگی الگویی ازدواج از عناصر مبنایی این آسیب‌‌ها محسوب می‌شود. برای توضیح این مسئله؛ نخست تصویری کلی از خانواده در اسلام، باورهای بنیادین و شاکله شخصیتی انسان مدرن ارائه شده است. آنگاه با ارجاع به الزامات فرهنگ مدرن، آسیب‌های ازدواج در قالب مفاهیمی: کامجویی جنسی، ناهمگونی شخصیتی، آرمان‌زدگی، ناتوانی در انجام وظایف و کاهش آستانه صبر و سازش، منطق‌سازی گردیده است. کلیت تحقیق نشان می‌دهد که ریشه‌های مشکلات چیست و چگونه می‌توان با مواجهه آگاهانه با تجدد، خانواده مستحکم اسلامی را تمهید نموده و ساخت بخشید.

چکیده مدیریت بومی فضای مجازی و اعمال حاکمیت در قلمرو سایبری کشور از نیمه دوم دهه 80 در دستور کار قرار گرفته است و به‌ویژه از اوایل سال 1385 بحث طراحی شبکه ملی اطلاعات طرح گردید که مهم‌ترین دلیل پیاده‌سازی این شبکه، کاهش وابستگی به شبکه جهانی اینترنت اعلام شد. با این وجود، کماکان مدیریت بومی فضای مجازی از طریق شبکه ملی اطلاعات محقق نشده است و این وضعیت چالش‌های فرهنگی، سیاسی و... را برای جمهوری اسلامی ایران تولید کرده است. از این جهت هدف اصلی این پژوهش، آسیب‌شناسی مدیریت فضای مجازی در جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر شبکه ملی اطلاعات است. بر این اساس، سؤال اصلی پژوهش عبارت است از مدیریت فضای مجازی در جمهوری اسلامی ایران از طریق شبکه ملی اطلاعات، با چه آسیب‌ها و چالش‌هایی مواجه بوده است؟ بر اساس یافته‌های پژوهش، اصلی‌ترین آسیب‌ها، فقدان اجماع نظری پیرامون شبکه ملی اطلاعات در میان متولیان، توسعه نامتوازن، ضعف پیوست اجتماعی و غلبه نگاه سیاسی بوده است. آنچه اکنون به‌عنوان شبکه ملی اطلاعات عملیاتی و شناخته می‌شود، عمدتاً متمرکز بر بعد زیرساختی بوده و دو بعد سرویس و محتوا مورد غفلت قرار گرفته است و این امر نمی‌توانند تأمین‌کننده حاکمیت سایبری جمهوری اسلامی ایران و مدیریت بومی فضای مجازی باشد.

چکیده جذّابیّت‌های متعدّد بازی‌های دیجیتالی (اعمّ از: بازی‌های رایانه‌ای، اندرویدی، و...) و دسترسی آسان به آن‌ها، موجب توجّه روزافزون اقشار مختلف جامعه به این رسانۀ جدید شده است، به گونه‌ای که امروزه بخش عمده‌ای از شبانه‌روز بسیاری از کودکان، نوجوانان و جوانان به استفاده از بازی‌های دیجیتالی اختصاص می‌یابد.
تمایل فراوان مردم جهان و ایران به این مقولۀ نو رسانه‌ای، سبب توجّه و سرمایه‌گذاری فراوان صاحبان اندیشه و سرمایه در این صنعت گردیده است تا بتوانند ضمن درآمدزایی سرشار از آن، به ترویج و نهادینه‌سازی تفکّرات خود بپردازند و در حقیقت، بازی دیجیتالی، یکی از بهترین و پُربازده‌ترین راهکنش‌های قابل انتخاب با بالاترین سطح تأثیرگذاری در مخاطبین است.
بهره‌گیری از تکنیک‌های مختلف فنّی و پیچیده (فارغ از سطوح: راهبرد، راهکنش، و اهداف موضوعی) در راستای مقاصد توسعه‌دهندگان بازی‌های دیجیتالی و افراد پشت‌پردۀ تولید، از مهم‌ترین دلایل تأثیرگذاری بازی‌ها بر روی بازی‌بازان می‌باشد، که به شدّت مورد غفلت پژوهش‌گران قرار گرفته است، و هیچ‌گونه آسیب‌شناسی تخصّصی در این زمینه صورت نپذیرفته است.
«رنگ» به عنوان یکی از پرکاربردترین تکنیک‌های مورد استفاده در بازی‌های دیجیتالی، دارای ابعاد فنّی و محتوایی فراوانی است که در این مقاله تلاش می‌شود ضمن ارائۀ این پژوهش بینارشته‌ای برای نخستین‌بار، به بررسی روش‌های استفاده از رنگ در بازی‌ها و تبیین روش‌های تأثیرگذاری آن و آسیب‌شناسی این موضوع از منظر اسلام و روان‌شناسی بپردازد.
در این مقاله، از روش‌های توصیفی تحلیلی تبیینی و کیفی مانند تحلیل محتوا و نشانه‌شناسی، و در مباحث دینی از روش‌مطالعات کتابخانه‌ای و نرم‌افزاری استفاده شده است.